Onderzoekers van het Max-Planck Instituut voor ouderdomsziekten in Keulen en het Karolinska Instituut uit Stockholm hebben een nieuwe manier gevonden om ernstige degeneratieve hersenziektes zoals Parkinson en Alzheimer te bestrijden. Het draait daarbij om het samenspel tussen zenuwcellen en mitochondriën, schrijven ze in een studie gepubliceerd in het blad Science Advances.

Mitochondriën gelden als de energiebron voor de zenuwcellen, ook wel neuronen genoemd. Hapert hun werking dan kan dat leiden tot afstervende zenuwcellen en een achteruitgang van de hersenfuncties. De gangbare mening is dat dit een onomkeerbaar proces is omdat mitochondriale disfunctie niet te genezen is en zenuwcellen geen aanpassingsvermogen hebben.

Zenuwcellen bij een muis (grijs) en de mitochondriën (rood en groen). Foto Max-Planck

Citroenzuur- of krebscyclus

Maar dat laatste bestrijden de Duitse en Zweedse onderzoekers.
“Er wordt gedacht dat zenuwcellen zich niet of nauwelijks kunnen aanpassen aan veranderingen in hun energievoorziening”, zegt Elisa Motori, een van de wetenschappers die meewerkte aan de studie. “Van de andere kant is er steeds meer bewijs dat mitochondriale disfunctie niet altijd tot snelle achteruitgang van de hersenfuncties leidt. We hebben daarom de vraag gesteld of degenererende zenuwcellen een eigen stofwisselingsprogramma hebben waarmee het gebrek aan energie van de mitochondriën kan worden opgevangen.” En dat blijkt uit onderzoek bij muizen duidelijk zo te zijn.

De onderzoekers vonden bovendien een belangrijke verandering van de stofwisseling. Het gaat daarbij om de zogenoemde citroenzuurcyclus of krebscyclus die zenuwcellen resistent maakt tegen snel voortschrijdende degeneratie.

Nieuwe therapieën

Van deze krebscyclus werd tot nu toe gedacht dat die alleen voorkomt bij ondersteunende cellen in de hersenen (gliacellen), maar niet de zenuwcellen. “Met de kennis dat neuronen een krebscyclus kunnen genereren konden we aantonen dat het een beschermende rol speelt. Toen we de krebscyclus blokkeerden bij muizen stierven de zenuwcellen in een veel sneller tempo en werd de ziekte ernstiger”, legt Motori uit.

De auteurs van de studie denken dat op basis van deze kennis nieuwe therapieën en medicijnen kunnen worden ontwikkeld die mitochondriale aandoeningen deels kunnen opvangen zodat de achteruitgang van hersenfuncties wordt afgeremd.

Hier vindt u het persbericht van het Max-Planck Instituut.

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture Maurits Kuypers is als macro-econoom afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam met als specialisatie internationale betrekking. Sinds 1997 is hij actief als journalist, eerst 10 jaar op de redactie van Het Financieele Dagblad in Amsterdam, daarna als freelance correspondent in Berlijn en Centraal-Europa. Bij technologische innovaties heeft hij ook altijd oog voor de financiële haalbaarheid van een project.