Ritthem © TNO

Het dorp Ritthem geniet – zeker in Zeeland – al enige bekendheid vanwege de moderne rioolwaterzuiveringsinstallatie die is omgebouwd tot een complete ‘energiefabriek’ annex bioplastic-producent. Daar kan nu een nieuw energieproductieproject aan worden toegevoegd: op de binnendijk van de Spuikom bij het dorp zijn de afgelopen maanden verschillende systemen met zonnepanelen geplaatst. Gekeken wordt of de dijken gebruikt kunnen worden voor de opwekking van zonne-energie, zonder dat daarbij de waterveiligheid in het geding komt.

Lees hier meer over innovatie in Zeeland

Een consortium van overheden, kennisinstellingen en systeembouwers voert het driejarige onderzoek Zon op Dijken uit, onder aanvoering van TNO en Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA), het kenniscentrum van alle waterschappen. De proef richt zich vooral op de eisen vanuit waterveiligheid. Ook onderzoeken de experts welke panelen het beste in het landschap passen en wordt het draagvlak in de omgeving bekeken. Het waterschap Scheldestromen stelt als een van de partners de proeflocatie beschikbaar.

Gert van Kralingen, lid van het Dagelijks Bestuur van Waterschap Scheldestromen, zegt dat onderzoek nodig is om te garanderen dat de zonnepanelen geen nadelig effect hebben op de waterveiligheid. “Dat wordt met name in de proef in Ritthem onderzocht en daar dragen we graag aan bij. Maar dijken hebben ook grote landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Ook deze waarden wegen wat ons betreft mee als er in de toekomst een beroep wordt gedaan op een van onze dijken.”

Rentmeesterschap

Voor Scheldestromen is de zoektocht naar innovatieve oplossingen in de energietransitie een tweede natuur. Van Kralingen noemt het een manier om als een goed rentmeester om te gaan met de aarde. Op het gebied van energie werden al grote stappen gezet, zegt hij. “Een belangrijke bijdrage daaraan is het realiseren van de Energiefabriek in Ritthem. Op die plaats zuiveren we ons afvalwater van het eiland Walcheren. We hebben die rioolwaterzuiveringsinstallatie omgebouwd tot een complete ‘energiefabriek’. Met hulp van slimme technieken wekken we 37% meer energie op dan we nodig hebben. De energie die overblijft, leveren we terug aan het net. Dat is voldoende om anderhalf keer aan de behoefte van het complete dorp Ritthem te voldoen.”

Ook het uitgegiste en ontwaterde slib – een reststof bij rioolwaterzuivering – heeft een functie gekregen. “Daar kan bijvoorbeeld fosfaat uit gehaald worden, een eindige grondstof maar wel een die belangrijk is voor de voedselproductie.” En dat is nog niet alles: “In het overtollige slib uit de beluchtingstank zitten bacteriën. Door die te voeden met bepaalde vetzuren, produceren ze de stof PHA (PolyHydroxyAlkanoaten). Als je de PHA uit het slib haalt, krijg je een zuivere stof waarmee je bioplastics kunt maken: Phario, een afbreekbaar plastic gemaakt van ons afvalwater.”

TNO

Maarten Dörenkämper, projectleider bij TNO, ziet het dijkproject ook als een manier om slim met de ruimte om te gaan. “De transitie naar duurzame energie in Nederland vraagt veel ruimte. De klimaatdoelstellingen halen we niet als we zonnestroomsystemen alleen op daken installeren. Dubbel functiegebruik van dijken, waterveiligheid en energieopwekking is hierom een aantrekkelijke optie. Binnen dit project inventariseren we hoe dijken functioneel en landschappelijk kunnen worden gecombineerd met zonnestroomsystemen.”

Een van de systeembouwers is Delmeco, die in Ritthem een innovatief dijk-geïntegreerd systeem uittest. Een ander type is van Eurorail; dat systeem steekt boven de dijk uit en zou een gunstige invloed op de dijkbekleding moeten hebben.

Ritthem: Proef Zon op Dijk

Na de aanleg wordt de dijk periodiek geïnspecteerd en met behulp van een netwerk van sensoren continu gemonitord. TNO meet de energieprestaties van de verschillende systemen. De grasmat is een belangrijk onderdeel voor het goed functioneren van de dijk. Wageningen University & Research volgt de effecten van de zonnepanelen op de grasmat en kijkt samen met Deltares naar de gevolgen hiervan op de waterveiligheid. Mocht er aanleiding voor zijn dan kan het waterschap ingrijpen en de proef stopzetten.

De dijk wordt weer in oude staat teruggebracht wanneer de proef is afgelopen. Het consortium zal dan met een advies komen of aanvullend onderzoek noodzakelijk is. De uitkomst van het onderzoek in Ritthem wordt meegenomen in de Regionale Energie Strategie.

Energiefabriek Ritthem

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture Bart Brouwers is mede-oprichter en mede-eigenaar van Media52 BV, uitgever van innovationorigins.com.