© Pixabay

Coronapatiënten met ernstig zuurstofgebrek reageren positief op een behandeling met icatibant. Dat blijkt uit een onderzoek van Radboudumc. Deze resultaten hebben mede geleid tot een vervolgonderzoek in tien Nederlandse ziekenhuizen naar het effect van een medicijn dat mogelijk nog effectiever is.

We schreven eerder al over de start van dit onderzoek

Het snel ‘vollopen’ van de longen (longoedeem) is een kenmerk van een ernstige infectie met SARS-CoV-2, ofwel Corona. Eerder al suggereerden de Nijmeegse onderzoekers dat dit te maken heeft met de ACE2 (angiotensine-coverterend enzym 2) receptor. Het coronavirus dringt de cellen binnen via deze receptor, waarna het virus zich kan vermenigvuldigen.

De ACE2 receptor is echter niet alleen de toegangspoort voor het coronavirus, maar houdt ook vaatverwijdende kinines in bedwang. Door de infectie verdwijnen de ACE2 receptoren massaal van de longcellen. Zonder ACE2 hebben deze kinines vrij spel en kunnen deze – door te binden aan bradykininereceptoren – de bloedvaten lek maken. Internist Frank van de Veerdonk, ziekenhuisapotheker Roger Brüggemann en collega’s hadden het idee dat dit proces een belangrijke rol speelt bij ernstige coronavirusinfectie.

Patiëntenonderzoek

Om te bepalen of een hypothese klopt, moet je haar toetsen. Na overleg met de Commissie Mensgebonden Onderzoek (CMO) en de inspectie voor gezondheidszorg en jeugd (IGJ) en met toestemming van de deelnemende patiënten werd dat gedaan met het medicijn icatibant. Van de Veerdonk: “Dit middel wordt gebruikt bij patiënten met de zeldzame aandoening erfelijk angio-oedeem. Deze patiënten krijgen soms plotseling ernstige onderhuidse vochtophopingen doordat hun bloedvaten lokaal gaan lekken. Icatibant blokkeert de bradykininereceptor B2R waardoor de lekkage snel wordt opgeheven. Om te beoordelen of het medicijn ook geschikt is voor de specifieke groep coronapatiënten met vocht in de longen, hebben we het in de eerste helft van dit jaar toegediend bij negen patiënten op de afdeling Interne Geneeskunde en één patiënt op de Intensive Care.”

Direct resultaat zichtbaar

De resultaten zijn nu gepubliceerd in JAMA Network Open. Alle patiënten met ernstig zuurstofgebrek vanwege vocht in de longen, kregen driemaal om de zes uur onderhuidse injecties icatibant toegediend. De patiënt op de IC kon 24 uur later naar de afdeling en werd na 7 dagen ontslagen. Acht van de overige negen patiënten konden binnen vierentwintig uur toe met minder zuurstoftoediening en de negende na 38 uur. Bij achttien vergelijkbare patiënten die als controlegroep fungeerden, was de daling van de zuurstoftoediening duidelijk minder.

Brüggemann: “In een vroege fase van de infectie bij ernstig zuurstofgebrek zien we dat icatibant de situatie verbetert. Een nadeel is de korte werking van het middel. In twee uur is de helft van het medicijn afgebroken, waardoor het effect snel vermindert. Na de behandeling moest bij drie patiënten opnieuw zuurstof worden toegediend doordat het middel uitgewerkt was.”

Ander medicijn

De onderzoekers verwachten nog betere effecten van een ander medicijn. Brüggemann: “Het medicijn lanadelumab blijft in vergelijking met icatibant veel langer actief, waardoor je het waarschijnlijk maar een of tweemaal hoeft toe te dienen.” Van de Van de Veerdonk: “Bovendien heeft het een veel breder effect. Het remt de activatie van het hele systeem dat de lekkage van de bloedvaten veroorzaak. Kortom: het werkt langer en omvattender.”

Internationaal

Op basis van de eerste resultaten gepubliceerd in JAMA Network Open en deze nieuwe inzichten hebben Van de Veerdonk en Brüggemann een subsidie van ZonMw ontvangen voor een fase-2 klinisch onderzoek met lanadelumab voor deze specifieke groep COVID-19 patiënten. Tien ziekenhuizen doen aan het onderzoek mee. Brüggemann en van de Veerdonk willen het onderzoek vervolgens internationaal grootschalig uitrollen. Dat is niet alleen belangrijk voor de patiënten met ernstig zuurstofgebrek, maar kan ook de druk op de IC-capaciteit verminderen.

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture