Soms snap ik m’n altijd weer terugkerende gevoel van verwondering en onbegrip bij vastgestelde landsgrenzen weer ‘n stuk beter. 

Op nauwelijks drie kilometer van de grens die ons scheidt van de zuiderburen, ben ik geboren.
Het is misschien daarom ook niet zó vreemd dat grenzen me altijd ’n beetje in de weg zijn blijven zitten. In het dagelijkse leven tijdens mijn jeugd werd de grenslijn bij ons in de buurt voortdurend overschreden: legaal én illegaal…..

Ook nu nog fiets ik nog graag in grensgebieden.

Op de fiets krijg je trouwens makkelijker oog voor grensoverschrijdende détails.
Plots zie ik in ‘n grensdorpje ‘n opmerkelijk straatnaambordje. Op ‘n plek waar trouwens geen normale straat te bekennen is. De naam op het bordje oogt anderstalig.

Wie verzint ‘t om, in de natiestaat NL, ‘n straat ‘Contre Escarpe’ te noemen. Niemand.
Zeker niet in ‘n tijd waarin moderne vreemde talen in het Voortgezet Onderwijs soms in de marge van het curriculum lijken te verdwijnen. De onweersproken hegemonie van het Engels natuurlijk daargelaten.

Het gemak waarmee wij kennelijk accepteren dat in grensgebieden zonder enig probleem culturele verworvenheden van de buren binnen gefietst worden, deed me vanzelfsprekend deugd. ’n Franse naam voor ’n postcodegebiedje in Nederland. Mooi is dat!

Het relativeert nog weer ‘ns de onnozele begrenzing die de markering van het koninkrijk ons bezorgt.
Interculturele samenhang laat zich niet sturen aan de hand van landsgrenzen.
Soms lijkt ’t van wel, als gevolg van oorlogen en ander ongerief, maar dat blijft gedrag dat onlosmakelijk is verbonden met ongepaste machtswellust. En dus verwerpelijk.

Vanzelfsprekend is er vanuit dat laatste perspectief ook wel ’n historisch-/geografische verklaring te vinden voor de keuze van déze bijzondere ‘straat’naam.
Het bevestigt de grensoverschrijdende, in dit geval niet ècht vredelievende betrokkenheid bij elkaar.
Maar het mag gezegd: die vijandschap, ook dát is het gevolg van ‘statelijk’ getrokken grenzen. In dit geval tussen Spanje en Holland.
De fortificatie Contre Escarpe was bedoeld om vreemden buiten de deur te houden.

Dat is niet écht gelukt: het grensdorpje waar ik doorheen fiets behoort tot één van de meest internationaal bezochte toeristenplaatsjes langs de gehele landsgrens.
De vijandschap tussen verdedigers en aanvallers behoort er inmiddels reeds eeuwen tot het verleden.

Europa kende tot in de 19e eeuw een immense veelheid aan koninkrijken, staatjes, vorsten- en hertogdommen, heerlijkheden en stadstaten. Twee wereldoorlogen in de 20e eeuw hebben ons geleerd dat territoriale grenzen makkelijk aanleiding geven tot verheviging van politiek-militaire conflicten.

Bij de Contre Escarpe waarlangs ik fiets word ik bevestigd in het enige écht grensoverschrijdende ideaal en dat is dat Europa wordt tot een continent van regio’s, mooi en vredig in elkaar overlopend, en op elkaar aansluitend.
Daarmee kan de ontwikkelingswinst van de afgelopen 75 jaar solide worden verankerd.

Goed om ook daar soms even bij stil te staan.
Honderd jaar na ‘De Groote Oorlog’, die niet eens ver van deze Contre Escarpe(-straat) woedde.

O ja, en wat Contre Escarpe betekent, ga maar ‘ns kijken bij het bolwerk in, natuurlijk….Retranchement (!)

Pieter Hendrikse beziet “Vanaf De Hovenring” de gebeurtenissen in en soms ook buiten Eindhoven. Hij doet dat zowel vanuit zijn eigen expertise (onderwijs, sociaal/cultureel domein) als in een vrije rol.

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture Pieter Hendrikse is columnist voor IO. Hij schrijft onder meer over onderwijs en het sociaal-/culturele domein. Een interview met deze columnist is <a href="https://innovationorigins.com/nl/pieter-hendrikse-vanaf-de-hovenring-is-de-sfeer-van-aanpakken-goed-zichtbaar">hier te lezen</a>