©TNO/Fred Kamphues

De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) werkt in Chili aan de bouw van ‘s werelds grootste telescoop, de Extremely Large Telescope (ELT). TNO levert hiervoor samen met Demcon Focal cruciale technologie. Daarmee kan deze telescoop scherpere beelden van het heelal maken dan tot nu toe mogelijk was. Met behulp van de ‘laser guide star’-technologie van TNO zal de ELT inzicht kunnen geven bij het oplossen van astronomische vraagstukken, zoals het ontstaan van sterren tot de zoektocht naar leven op exoplaneten in andere zonnestelsels.

Telescopen op aarde zijn krachtig genoeg om diep in het universum te kijken. Alleen worden de beelden vaak vertroebeld door de aardatmosfeer. De laser guide star projectie-telescopen van TNO projecteren kunstmatige sterren aan de buitenrand van de atmosfeer op 90 kilometer hoogte. Die kunnen daardoor als ijkpunt dienen. Door te kijken hoe de atmosfeer de bekende eigenschappen van de kunstmatige sterren beïnvloedt, kan de mate van verstoring worden berekend. De adaptieve spiegels van de ELT kunnen dan het zicht van de telescoop corrigeren. Zo ontstaan zo scherp mogelijke beelden van het specifieke gebied dat wordt verkend.

Met de ELT kan ESO het heelal nog nauwkeuriger verkennen dan de zeer succesvolle Hubble ruimtetelescoop. De 39 meter grote hoofdspiegel van de ELT kan vijftien keer zoveel licht opvangen dan de grootste bestaande telescopen. Dit zorgt er samen met de adaptieve optiek voor dat de telescoop zelfs de zwakste objecten duidelijk in beeld kan brengen.

Na de oerknal

De ELT zal astronomen in staat stellen om planeten en andere objecten te ontdekken die een baan beschrijven rond andere sterren. Ook kan de telescoop aarde-achtige planeten in nabije zonnestelsels bestuderen waar leven mogelijk zou kunnen zijn. ESO verwacht ook dat de ELT inzicht kan geven in de vorming van sterrenstelsels. Daardoor krijgen we meer begrip over het jonge heelal kort na de oerknal.

De expertise van TNO werd al eerder bewezen tijdens de ontwikkeling van de Very Large Telescope (VLT) door ESO. TNO leverde verschillende bijdragen aan de VLT, waaronder de ontwikkeling van de geavanceerde “OTA” laser guide star projectie-telescoop. Nu sluit ESO opnieuw een contract met TNO voor een bijdrage aan het succes van de ELT. TNO en Demcon Focal zullen hun expertise aanwenden voor het ontwerp en de bouw van het totale laser guide star projectie-systeem. Daaronder bevinden zich ook de optiek en precisie-mechanica die helpen het heelal scherp in beeld te brengen.

Kees Buijsrogge, directeur Space & Scientific Instrumentation van TNO: “Op het gebied van astronomie willen we instrumenten ontwikkelen die wetenschappers helpen ons universum te begrijpen. Daarnaast willen we de Nederlandse industrie op de kaart zetten en de economische groei in Nederland stimuleren. Ik vind het fantastisch dat we met dit project allebei die doelen kunnen verwezenlijken: het brengt echte Nederlandse innovatie en vindingrijkheid wereldwijd onder de aandacht en het geeft TNO de kans om de vooraanstaande positie van Nederland in de ruimtevaartindustrie te versterken. We zijn blij dat we voor dit project gebruik kunnen maken van onze sterke band met Demcon als branchepartner.”

Blik op de toekomst

Demcon Focal zal binnen het project de laserafstelling, de besturingselektronica en de behuizing voor het systeem ontwikkelen. Albert Borreman, algemeen directeur van Demcon Focal: “We zijn ons bewust van de enorme wetenschappelijke impact van de ELT en we zijn trots op deze pan-Europese innovaties, die zowel de industrie als de wetenschap verder helpen. We werken prettig samen met TNO en we zijn blij dat we de kans hebben gekregen om Demcon op de kaart te zetten als branchepartner voor ruimtevaarttoepassingen en dat we wetenschappers de mogelijkheid kunnen geven meer dan ooit te weten te komen over de ruimte.”

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture