(c) KU Leuven, Tobias Fremout

Dat de bossen gevaar lopen in Zuid-Amerika wekt geen verbazing. Maar de oorzaken kunnen verschillen. Dat maakt maatregelen nemen complex. Dankzij een online toepassing van de KU Leuven kunnen de bedreigingen voor de tropische droogbossen in Peru en Ecuador in beeld worden gebracht.

De tropische bossen hebben te maken met bosbranden, overbegrazing of overexploitatie. En dan is er ook nog de klimaatverandering. Onderzoekers van de Afdeling Bos, Natuur en Landschap van de KU Leuven ontwikkelden in samenwerking met de internationale onderzoeksinstelling Bioversity International een model dat lokale overheden en NGO’s adviseert hoe ze de bossen kunnen herstellen en beschermen.

De bio-ingenieurs van de KU Leuven combineerden daarvoor gegevens over de gevaren voor het bos, zoals bosbranden of overbegrazing met de kwetsbaarheid van de lokale boomsoorten voor dit gevaar. Ze schatten dat in aan de hand van soortkenmerken, zoals schorsdikte of eetbaarheid van het gebladerte.

Meld je aan voor onze Nieuwsbrief!

Je wekelijkse innovatie overzicht: Elke zondag onze beste artikelen in je inbox!

    Een uniek model dankzij boomeigenschappen

    Wat het Leuvense model zo uniek maakt, is de combinatie van de gevaren waar een bos aan blootgesteld wordt met de eigenschappen van de lokale boomsoorten. “Door deze combinatie van factoren geeft ons model een accurate weergave van de veerkracht van een bos en zijn boomsoorten,” zegt doctoraatsstudent Tobias Fremout. “Zo zal een bos dat vooral bestaat uit bomen met eetbaar gebladerte veel gevoeliger zijn voor overbegrazing. Bomen die heel bruikbaar zijn als brandhout, zullen dan weer veel sneller last hebben van overexploitatie.”

    De risico’s waar een bos mee te maken krijgt, werden ondergebracht in vijf categorieën: bosbranden, ontbossing, overexploitatie, overbegrazing en klimaatverandering. Deze werden op hun beurt samengebracht met verschillende boomeigenschappen, zoals onder meer schorsdikte, bruikbaarheid als brand- of timmerhout, en groeisnelheid.

    Tobias Fremout bracht op deze manier meer dan 40 000 km² (voormalig) bos en 50 boomsoorten in kaart. Hij bracht al deze informatie samen in een online risico-tool.

    Per boomsoort vertaalde de onderzoeker de gevoeligheid voor de vijf risicofactoren naar een kaart. Voor de boomsoort Leucaena trichodes ziet dat er zo uit | © KU Leuven

    Behoud, herstel of een zaadbank

    De onderzoekers hebben hun model heel bewust toegankelijk gemaakt voor lokale overheden. “De online tool is vrij toegankelijk op het internet. Lokale overheden kunnen er per boomsoort gaan kijken waar deze het meeste gevaar loopt voor welke specifieke bedreiging,” licht Tobias Fremout toe.

    “De Peruviaanse autoriteiten zijn zich bewust van de enorme druk op hun bossen, maar het herstel gebeurt nu soms nog op een ondoordachte manier. Via onze tool kunnen ze zien welke soorten ze best waar herplanten, maar vooral ook voor welke gevaren ze die regio best beschermen. Het heeft immers weinig zin om bomen met eetbare bladeren te herplanten zonder ook een hek te voorzien om koeien en geiten weg te houden.”

    Via onze tool kunnen regionale autoriteiten zien welke soorten ze best waar herplanten, maar vooral ook voor welke gevaren ze die regio best beschermen.

    Herplanting lijkt vaak de meest logische keuze. Door de klimaatverandering is het niet altijd de meest verstandige optie. “We hebben vijf klimaatmodellen gebruikt om te voorspellen of de huidige regio’s in de toekomst nog de juiste omstandigheden zullen bieden voor de boomsoorten die er nu te vinden zijn. Op plekken waar bepaalde soorten verwacht worden het moeilijk te krijgen, is het een beter idee om die soorten elders te herplanten of zaden op te slaan in een zaadbank” aldus Tobias Fremout.

    Ook bruikbaar elders in de wereld

    Doordat het model van Tobias Fremout en zijn collega’s gebruik maakt van bestaande data over gevaren voor boomsoorten en eigenschappen van de boomsoorten, is het model ook te vertalen naar tropische bossen in andere regio’s zoals Afrika of Azië. “Om het gevaar op bosbranden in kaart te brengen, maakten we bijvoorbeeld gebruik van observaties door de NASA. Deze informatie is beschikbaar voor de hele wereld en kan dus ook ingezet worden voor bijvoorbeeld Kameroen of Indonesië. Ook de eigenschappen van Afrikaanse of Aziatische bomen zijn gekend en kunnen in ons model gebruikt worden.”

    Foto: Zwaar gedegradeerd tropisch droogbos in San Vicente de Paúl, La Libertad, Peru.

    Het onderzoek ‘Mapping tree species vulnerability to multiple threats as a guide to restoration and conservation of tropical dry forests’ werd gepubliceerd in het tijdschrift Global Change Biology

    Ook interessant:

    Gratis een bos planten in Spanje voor het klimaat

    Opwarming van de aarde vermindert opname van Co2

    Steun ons!

    Innovation Origins is een onafhankelijk nieuwsplatform, dat een onconventioneel verdienmodel heeft. Wij worden gesponsord door bedrijven die onze missie steunen: het verhaal van innovatie verspreiden. Lees hier meer.

    Op Innovation Origins kan je altijd gratis artikelen lezen. Dat willen we ook zo houden. Heb je nou zo erg genoten van de artikelen dat je ons een bedankje wil geven? Gebruik dan de donatie-knop hieronder:

    Doneer

    Persoonlijke informatie

    Over de auteur

    Author profile picture Arnoud Cornelissen schrijft al jaren in onder andere diverse Nederlandse dagbladen over wetenschap en techniek.