’n Boekje dat beslist ’n keer onder de aandacht moest komen van de hand van Suzanne Weusten.

‘Mentale uitglijders’ leert ons lessen vanuit de psychologie. Daarop zijn sommigen, zoals ik, niet primair  georiënteerd. De verrassing was aangenaam. Vanzelfsprekend en toegankelijk, dat werd ‘t, bij lezing van denkspinsels vanuit de wetenschap van de geest en het gedrqg.

Weusten is oprichter van de Denkacademie, het opleidingsinstituut van De Argumentenfabriek https://www.argumentenfabriek.nl in Amsterdam.

Zelden zo beknopt en tegelijkertijd zeer herkenbaar beschreven zien worden welke denkfouten wij zoal dag in dag uit maken. 
Fascinerend en ook onthutsend. Want ’n mens heeft al gauw de neiging om te denken dat zijn persoonlijke referentiekader wel zo’n beetje alles omvat waar je tegenaan zou kunnen lopen. En dat het allemaal heel solide en weloverwogen is wat je doet.

We hebben toch allemaal netjes ooit geleerd dat vooroordelen noodzakelijk zijn om te overleven

Want we hebben toch allemaal netjes ooit geleerd dat vooroordelen noodzakelijk zijn om te overleven. En ook dat je gelukkig gebruik kunt maken van stereotype beelden opdat je niet hoorndol wordt bij het maken van de meest simpele keuzes.

Weusten illustreert aan de hand van toegankelijke voorbeelden hoezeer ons denken inderdaad wordt gevoed vanuit efficiënt willen handelen en hoe weinig eigenlijk vanuit kritische reflectie en weloverwogen afweging.
Ons brein is slim en vooral gericht op efficiency, zo blijkt.

Een van de aardigste denkfouten die gemaakt worden, omschrijft ze als het ‘ halo-effect’: zodra je ’n echte positieve eigenschap van iemand ziet, ben je geneigd om die persoon maar helemaal tóp te vinden. Het schijnt te maken hebben met onze diepe wens naar harmonie. 
En ’t klopt natuurlijk ook, ga maar na bij jezelf hoe je reageert op iemand die vrolijk, empatisch of ad rem is.
’n Fraai voorbeeld uit de toegepaste psychologie vond ik ook de zogenaamde bevestigingsfout. Blijkbaar zoek je altijd naar de bevestiging van ’n vermoeden dat je hebt.Dat het niet zó logisch is als je zou denken, beschrijft Weusten aan de hand prachtige voorbeelden. 
Nooit geweten dat de meeste mensen denken dat ze bovengemiddeld goed presteren. Het tegendeel meen je immers vaker te zien. Niks daarvan, we lijden allemaal aan zelfoverschatting.  Het Lake Wobegoneffect wordt ’t ook wel genoemd. Als iedereen beter is, dan is er dus eigenlijk niemand slecht. En dat blijkt toch écht niet te kloppen.

Uit dezelfde ‘denkfabriek’ komen ook de boekjes : ‘Hoe we onszelf voor de gek houden’ en ‘Nooit meer de weg kwijt in je brein’. Lezenswaardig, compact en informatief. Alle reden om kennis van te nemen. Althans, voorzover je dacht ‘bovenin’ alles wel op orde te hebben.

Nuttig, zulke boekjes waar ‘t allemaal nog eens op ‘n rijtje staat. Slimme denkers daar, bij de Argumentenfabriek.
Aanrader voor iedereen die dacht zich redelijk sociaal vaardig door het leven te slaan, en al gauw denkt dat er aan ‘de ander’ nog een hoop te sleutelen valt. Dat klopt vast wel, maar andersom toch ook, zo zal die ander denken.

Over relativering van je eigen gelijk gesproken. Deden we dat met z’n allen nog maar wat vaker. Het aardse verblijf werd alsnog paradijselijk.

Pieter Hendrikse beziet “Vanaf De Hovenring” de gebeurtenissen in en soms ook buiten Eindhoven. Hij doet dat zowel vanuit zijn eigen expertise (onderwijs, sociaal/cultureel domein) als in een vrije rol.

Word lid!

Op Innovation Origins lees je elke dag het laatste nieuws over de wereld van innovatie. Dat willen we ook zo houden, maar dat kunnen wij niet alleen! Geniet je van onze artikelen en wil je onafhankelijke journalistiek steunen? Word dan lid en lees onze verhalen gegarandeerd reclamevrij.

Over de auteur

Author profile picture Pieter Hendrikse is columnist voor IO. Hij schrijft onder meer over onderwijs en het sociaal-/culturele domein. Een interview met deze columnist is <a href="https://innovationorigins.com/nl/pieter-hendrikse-vanaf-de-hovenring-is-de-sfeer-van-aanpakken-goed-zichtbaar">hier te lezen</a>