© Vlad B - Unpslash
Author profile picture

Een crisis als de coronapandemie vraagt om stevige maatregelen. De EU heeft 723,8 miljard vrijgemaakt om met het coronaherstelfonds (Recovery and Resilience Facility; RRF) de Europese economie uit de door corona veroorzaakte recessie te trekken. Om aanspraak te maken op een deel van die grote zak geld, dienen lidstaten een plan in bij de Europese Commissie. In de serie Decarbonizing Europe leggen we die plannen onder een vergrootglas.

Meer dan de helft van de veertig miljard euro die Frankrijk van de Europese Commissie krijgt, is bestemd voor klimaatdoelstellingen. Energie-efficiëntie van gebouwen, waterstof en groene mobiliteit zijn de belangrijkste prioriteiten die via dit budget worden gesubsidieerd. Het Franse coronaherstelplan maakt deel uit van het eigen Franse plan. Dat bestaat uit een pakket van honderd miljard euro om de economie na de corona-pandemie nieuw leven in te blazen.

Koolstofneutraliteit

Ecologie, concurrentievermogen en maatschappelijke cohesie zijn de prioriteiten van dit initiatief, dat het Frankrijk van 2030 vorm moet geven. De pijler ecologie wordt gesteund met 30 miljard euro, terwijl concurrentievermogen en cohesie respectievelijk 34 en 36 miljard euro krijgen. Tegen 2050 wil Frankrijk “de eerste grote koolstofarme economie van Europa worden door koolstofneutraliteit te bereiken”, zoals in het Franse plan staat. Hoe kan het coronaherstelplan daarbij helpen? 

“Het helpt omdat er gelden zijn gereserveerd voor decarbonisatieprioriteiten. Een derde van het budget van het Franse plan is bestemd voor groene doelstellingen. Maar we hebben meer geld nodig om de overgang te bevorderen”, benadrukt Nicolas Berghmans. Hij is energie- en klimaatdeskundige bij het Instituut voor Duurzame Ontwikkeling en Internationale Betrekkingen (IDDRI).

“De emissiereductie is de afgelopen jaren de goede kant opgegaan. Er zijn echter meer inspanningen nodig om de doelstelling voor 2030 te halen. Tegen die tijd moeten we onze emissies met 55 procent hebben teruggebracht ten opzichte van 2005. Daarmee volgt het land het EU-actieplan om de CO2-uitstoot naar nul terug te brengen. Frankrijk moet zijn uitstoot elk jaar met nog eens vier procent verminderen om dit doel te halen”, aldus Berghmans. 

Atoomenergie

In 2019 stootte een Franse inwoner gemiddeld 6,8 ton broeikasgassen uit. Inwoners van Duitsland en Italië – de twee andere EU-landen met een vergelijkbare bevolkingsgrootte – stootten respectievelijk 3,3 en 0,4 ton meer uit dan Frankrijk. De belangrijkste reden hiervoor is dat bijna zeventig procent van de elektriciteit die in het land wordt geproduceerd, afkomstig is van kernenergie. 

Kernenergie zal ook in de komende decennia een van de belangrijkste bronnen van elektriciteit in Frankrijk zijn. Afgelopen februari kondigde premier Emanuel Macron de bouw aan van ten minste zes nieuwe centrales. Op de onlangs bijgewerkte lijst van de EU is kernenergie aangemerkt als een groene energiebron.

“Deze centrales komen op zijn vroegst in 2035. Daar komt nog bij dat de energieproductie uit kernenergie is gedaald door de veroudering van de centrales. Daarom moet Frankrijk de ontwikkeling van hernieuwbare energie versnellen”, merkt Berghmans op.

berghmans
© IDDRI

Nicolas Berghmans

Lead European affairs, energy-climate expert at IDDRI

His research focuses on climate governance. He is also a regular lecturer at the Paris School of International Affairs at Sciences Po Paris.

Waterstof en hernieuwbare energie

Frankrijk trekt in het plan ongeveer twee miljard euro uit voor de productie van waterstof. “Het idee is om waterstof te produceren met elektriciteit uit koolstofvrije bronnen. Gezien het potentieel van de atoomindustrie in het land, denkt de regering ook aan waterstofproductie uit kernenergie”, legt Berghmans uit. 

Volgens cijfers van Eurostat was in 2020 minder dan 20 procent van de in Frankrijk gebruikte energie afkomstig van hernieuwbare bronnen. Dit aspect is een van de hindernissen die het land moet nemen op weg naar een groenere toekomst. 

Na zijn herverkiezing heeft Emmanuel Macron aangekondigd dat tegen 2050 vijftig offshore-windmolenparken het land gaan voorzien van 40 gigawatt aan capaciteit. Tot nu toe is er slechts één geïnstalleerd. “Er zijn op dit moment niet veel ontwikkelingen. Als we erin slagen om één GW per jaar te halen, zou dat al een hele prestatie zijn”, voegt Berghmans eraan toe. 

Renovatie van gebouwen

Meer dan 5,8 miljard euro van het programma is bestemd voor het energiezuinig maken van woningen. Vanuit het programma MaPrimeRénov’ kunnen eigenaren van particuliere woningen tot twintigduizend euro krijgen voor isolatie- en aanpassingswerkzaamheden. Het geld moet in vijf jaar worden uitgegeven. Deze actie geldt voor panden die minstens vijftien jaar geleden gebouwd zijn.

NextGeneration EU

De coronacrisis is een van de grootste uitdagingen van onze tijd. Met NextGenerationEU – met 806,9 miljard euro het grootste herstelplan ooit – wil de Europese Unie de lidstaten helpen om sterker uit de crisis tevoorschijn te komen. Het coronaherstelfonds vormt de kern van dit plan (723,8 miljard euro).

Dit fonds heeft twee doelen: ten eerste de Europese economie uit de recessie trekken die door de coronapandemie is veroorzaakt. Tegelijkertijd is het bedoeld om een impuls te geven aan belangrijke investeringen voor de toekomst en aan maatregelen om verandering door te voeren.

Alle 27 lidstaten hebben een plan ingediend. Of al het geld ook daadwerkelijk wordt uitgekeerd, is afhankelijk van een uiteindelijke beoordeling van de projecten. Zo moeten bijvoorbeeld de landen ten minste 37 procent van hun begroting besteden aan klimaatmaatregelen en 20 procent aan digitalisering.

Groene mobiliteit 

4,4 miljard euro van het Franse plan is bestemd voor de spoorwegsector. Dit is de grootste investering in het onderdeel groene mobiliteit. Vergroening van havens, steun voor groene voertuigen en de vervanging van het wagenpark van de staat zijn enkele van de andere acties. Om de uitstoot als gevolg van binnenlandse vluchten te verminderen, worden ook nachttreinen gefinancierd. Wat de automobiliteit betreft, waren er al subsidies voor minder vervuilende voertuigen.

Daarnaast is er nog een ander idee dat de duurzame mobiliteit in Frankrijk een impuls kan geven. “Ik denk dat sociale leasing moet worden ingevoerd. Mensen die geen ‘groene’ auto kunnen kopen, moeten de mogelijkheid krijgen er een te kunnen lenen als ze een auto nodig hebben. De overheid moet die deelauto’s financieren. Deze oplossing is vooral bedoeld voor de lage-inkomensgroepen van de bevolking. Tegen 2025 moeten de Franse stadscentra emissieloze zones zijn. Daarom moeten er meer opties komen om ze toegankelijk te maken,” wijst Berghmans. 

Fietsen

In die zin is Parijs nu al koploper bij de uitvoering van het ‘15-minutenstad-concept’, waar burgers in maximaal een kwartier lopend of fietsend toegang hebben tot alle essentiële diensten. Het initiatief Paris Velo heeft tot doel de hoofdstad tegen 2026 100 procent fietsvriendelijk te maken. Een deel van het coronabudget is ook bestemd voor de verbetering van fietspaden in het hele land.

Pendelaars

“Het Parijse model werkt goed. Er moet echter ook rekening worden gehouden met pendelaars. Duurzame mobiliteitsmodellen voor wie van zestig kilometer ver komt”, zegt Berghmans. Net als in andere landen maakt men zich ook zorgen over wat er gebeurt na de voltooiing van de uitvoering van de coroinaplannen in 2026. “Iedereen is het erover eens dat het koolstofarm maken van de economie een inspanning van dertig jaar vergt. Het risico dat de financiering van de groene overgang wordt stopgezet, is aanwezig en dat moeten we vermijden”, vat Berghmans samen.

Steun ons!

Innovation Origins is een onafhankelijk nieuwsplatform, dat een onconventioneel verdienmodel heeft. Wij worden gesponsord door bedrijven die onze missie steunen: het verhaal van innovatie verspreiden. Lees hier meer.

Op Innovation Origins kan je altijd gratis artikelen lezen. Dat willen we ook zo houden. Heb je nou zo erg genoten van de artikelen dat je ons een bedankje wil geven? Gebruik dan de donatie-knop hieronder:

Doneer

Persoonlijke informatie