© Pixabay

Aan het begin van de corona lockdown leek het erop dat de crisis echt het ergste bij de mensen naar boven zou halen. Egoïsme regeerde over de (winkel)wereld. Het maakte niet uit of anderen wekenlang voor die lege planken stonden waar inmiddels weer wc-papier, noedels, zeep of desinfecteermiddelen in overvloed aanwezig zijn. Het belangrijkste was dat in hun eigen kelder de voorraden voor een jaar werden opgestapeld.

Aan de andere kant heeft deze crisis bij veel mensen ook het beste naar boven gehaald. Mensen gingen winkelen voor oude en kwetsbare buren die ze nauwelijks kenden en belden familieleden en kennissen die ze al lang niet meer gesproken hadden. En we hebben geld en dingen gedoneerd voor mensen in nood. “De Corona-crisis heeft ons er steeds meer van bewust gemaakt dat we allemaal met elkaar verbonden zijn en dat ons gedrag niet zonder effect blijft voor anderen”, zegt Philippe Tobler, neuro-econoom bij de Universiteit van Zürich (UZH). “We zijn afhankelijk van de mensen om ons heen en zij zijn afhankelijk van ons.”

“Geven maakt je gelukkiger dan nemen.”

Tobler houdt zich onder andere bezig met de vraag wat er in onze hersenen gebeurt als we ons gul en vrijgevig tonen. Wetenschappelijk gezien zijn er verschillende redenen waarom we “goed doen”. Uit vriendschap of uit verwantschap bijvoorbeeld. Of omdat we hopen dat de andere persoon de gunst retourneert en we “iets terugkrijgen”. Misschien willen we bij anderen in een goed blaadje staan of zijn we bezorgd over onze reputatie. Maar Tobler heeft nog een andere verklaring: vrijgevigheid maakt je gelukkig. “We onderschatten dat een geschenk aan anderen ons vaak meer inhoud geeft dan als we ons egoïstisch gedragen.”

Meld je aan voor onze Nieuwsbrief!

Je wekelijkse innovatie overzicht: Elke zondag onze beste artikelen in je inbox!

    In een experiment onderzocht Tobler samen met psycholoog Soyoung Park en een groep andere onderzoekers het verband tussen vrijgevigheid en geluk op neuraal niveau. Daartoe hebben ze vijftig testpersonen meegedeeld dat zij in de komende vier weken elk honderd Zwitserse frank zouden ontvangen. In elk geval zouden 25 mensen het geld dan uitgeven aan andere mensen, de andere groep aan zichzelf. Later moesten alle 50 mensen in een onafhankelijke taak beslissen hoeveel geld ze vrijwillig aan iemand anders zouden uitgeven. In de tussentijd werd hun hersenactiviteit gemeten met behulp van functionele magnetische resonantie.

    Verrassend resultaat

    Tot de verrassing van de wetenschappers bleek dat de 25 proefpersonen die zich hadden gecommitteerd aan het uitgeven van de 100 frank aan anderen, zich ruimhartiger hadden gedragen in de onafhankelijke taak en zichzelf gelukkiger achtten dan de controlegroep. Het aangename gevoel dat economen “warme gloed” noemen, heeft blijkbaar niets te maken met de waarde van het geschenk, maar alleen met het geven zelf. De resultaten toonden aan dat vrijgevigheid een variabele is die kan worden veranderd en gemanipuleerd. Het kan worden geleerd en geoefend “chocolate stick by chocolate stick“.

    Hoe gul we zijn hangt af van zeer verschillende factoren, benadrukken de onderzoekers. Verschillende studies hebben aangetoond dat de armen in verhouding vrijgeviger zijn dan de rijken, omdat ze zich beter in de positie van anderen kunnen verplaatsen. Andere studies concludeerden echter dat de armen én rijken meer doneren dan mensen met een gemiddeld inkomen. Bovendien zijn oudere mensen over het algemeen genereuzer dan jongere mensen. “Dit kan ook te wijten zijn aan het feit dat ze waarschijnlijk meer geld hebben.”

    Vrouwen zijn vrijgeviger dan mannen

    Tobler en zijn collega’s zien de reden waarom vrouwen over het algemeen genereuzer zijn dan mannen in het feit dat het neurale beloningssysteem (waarbij de boodschapperstof dopamine vrijkomt) van vrouwen gevoeliger reageert op prosociaal gedrag zoals donaties dan dat van mannen. Vrijgevigheid is daarom over het algemeen meer belonend in vrouwelijke dan in mannelijke hersenen. “Daardoor zorgt de toediening van een dopamineremmer ervoor dat de vrijgevigheid bij vrouwen afneemt, maar niet bij mannen.” In een ander experiment werd aangetoond dat het geven van testosteron mannen egoïstischer maakte. “Maar vooral naar mensen die niet dicht bij hen staan.”

    Tobler benadrukt echter dat men over het algemeen niet kan zeggen dat vrouwen ruimhartiger zijn dan mannen. Het is ook aangeleerd gedrag. Meisjes krijgen vaak significant meer positieve feedback van jongs af aan dan jongens als ze zich onbaatzuchtig gedroegen en rekening hielden met anderen. “Vrijgevigheid is gedrag waarvoor ze worden beloond – en dopamine speelt een cruciale rol bij het versterken en evalueren van bepaalde acties”. Aan de andere kant zijn niet alle mannen egoïstisch. “Bijvoorbeeld, mannen lopen meer kans om zichzelf in gevaar te brengen voor anderen dan vrouwen.” Bovendien is egoïsme soms niet slecht, zegt Tobler op basis van vakliteratuur over een man wiens vrijgevigheid na een beroerte geen grenzen kende: “Tot verdriet van zijn vrouw gaf hij in zeer korte tijd al haar bezittingen weg.”

    Vrijgevigheid toont zich in de hersenen

    Als we vrijgevig zijn, is vooral de temporele pariëtale kwabovergang actief in de hersenen, zo zeggen de wetenschappers. Op zulke momenten kunnen we ons in de positie van anderen verplaatsen en verder kijken dan onze eigen neus lang is. De temporele pariëtale kwabverbinding communiceert ook intensiever met het striatum bij vrijgevigere mensen dan bij gierigere mensen. Het striatum maakt deel uit van het beloningssysteem in de hersenen en speelt een belangrijke rol in ons geluksgevoel. “Hoe intensiever de twee hersenstructuren met elkaar communiceren, des te ruimhartiger – en tevredener – we zijn met overeenkomstige beslissingen.”

    Steun ons!

    Innovation Origins is een onafhankelijk nieuwsplatform, dat een onconventioneel verdienmodel heeft. Wij worden gesponsord door bedrijven die onze missie steunen: het verhaal van innovatie verspreiden. Lees hier meer.

    Op Innovation Origins kan je altijd gratis artikelen lezen. Dat willen we ook zo houden. Heb je nou zo erg genoten van de artikelen dat je ons een bedankje wil geven? Gebruik dan de donatie-knop hieronder:

    Doneer

    Persoonlijke informatie

    Over de auteur

    Author profile picture Petra Wiesmayer is een journalist en auteur die talloze interviews heeft afgenomen met vooraanstaande personen en onderzoek heeft gedaan naar en artikelen heeft geschreven over entertainment, autosport en wetenschap voor internationale publicaties. Ze is gefascineerd door technologie die de toekomst van de mensheid zou kunnen vormgeven en leest en schrijft er graag over.