Rond 1800 was hij dé grote pleitbezorger van méér Bildung. Tot op de dag van vandaag wordt hij aangehaald: de Duitse geleerde en diplomaat Wilhelm von Humboldt.
Bildung, noodzakelijk om je als mens écht te kunnen ontwikkelen volgens je ‘…innerlijke persoonlijkheid…’
Het klassieke humanistische vormingsideaal van Bildung, vrij vertaald als ‘vorming’ maar eigenlijk onvertaalbaar, werd door hem nieuw leven ingeblazen.
Onderwijs, niet primair gericht op een beroep of specialisatie, maar met als belangrijkste doel de vorming van de volledige mens.

In het Europa van de middeleeuwen stond in het onderwijs Bildung reeds centraal. Op school werden de zeven vrije kunsten gedoceerd: septem artes liberales.
De opleiding van de ‘vrije mens’ vond in die tijd plaats in de Grammatica, Dialectica/ logica, Retorica, Aritmetica, Geometria, Musica en Astronomia.

Bildung lijkt ‘n ‘gedateerd’ begrip, maar niets is minder waar. Aan actualiteit boet het nauwelijks in.
Volgens sommigen zijn de ‘moderne’, zgn. 21e-eeuwse vaardigheden modieus en oppervlakkig. Integendeel, want de klassieke Bildung zie je er volop in terug:
Kritisch denken (Dialectica), Communiceren (Retorica), probleemoplossend vermogen (Artimetica), creativiteit (Musica). Alleen de ict-vaardigheden zijn 21e eeuws. Maar dat kan natuurlijk ook niet anders!

In de Eindhovense stadsbibliotheek ontmoetten docenten en leerlingen elkaar onlangs rondom het thema ‘Bildung’. Het ging om delen van schoolse ervaringen waarbij vorming centraal staat.

Luister nu naar De IO Show!

Elke week het nieuws van Innovation Origins in je oren!

“..Er is op de wereld veel meer dan autospuiterij…’ was de fraaie binnenkomer van ‘n vakdocent van het Summa College, ROC in Eindhoven.

Hij laat z’n leerlingen zien dat ze nóg veel meer kunnen dan waar de specifieke vakopleiding om vraagt. Leren om over hun ‘autospuitbegrensde’ werkelijkheid heen te kijken.
Vakmanschap koppelen aan modern burgerschap. Berufsbildung noemen ze dat in Duitsland.

Zeven leerlingen van het Eindhovense van Maerlantlyceum die met elkaar in gesprek gaan. Niet in debat, met uitsluitend het ‘voor of tegen’.
Nee: luisteren zonder vooringenomen standpunt en met behulp van doorvragen nadere analyses maken. Razend knap hoe de ‘techniek’ werd bedreven door ’n groepje gemiddeld 17-jarigen! Spreken, luisteren en denken.

Tijdens het van Abbedebat ( https://www.cooperatiefdenken.com/van-abbe-debat )dat vrijdag 5 april a.s.  in het gelijknamige museum plaatsvindt strijden leerlingen van zo’n achttal scholen om de eer welk team de scherpste bijdrage levert in de gezamenlijke zoektocht naar nieuwe vragen en mogelijke antwoorden.

In de onderwijsvisie van Tilburg University wordt sinds kort expliciet melding gemaakt van Bildung als een belangrijk element in de universitaire programma’s.

Oud-minister Jet Bussemaker formuleerde het tijdens een bezoek aan Fontys Hogescholen onder meer als volgt:”….Met Bildung bedoel ik: jonge mensen kritisch leren denken. Zelf je inschattingen leren maken. Leren reflecteren op wat je hoort en ziet. Op Youtube, op Facebook…”

De avond in de bieb werd een aaneenschakeling van gedeelde praktijkvoorbeelden waar Bildung hét onderwijsdoel is. Oefenen om levenskunstenaar te worden. Fantastisch!

Oefenen om levenskunstenaar te kunnen worden. Fantastisch.

In ‘n tijd waarin het enthousiasme voor onze open, tolerante en diverse samenleving onder druk komt te staan, is aandacht voor Bildung van meer betekenis dan ooit. Het is een broodnodig en vredelievend wapen tegen onverdraagzaamheid en xenofobie.
Bildung: omdat ‘t móet!

Pieter Hendrikse beziet “Vanaf De Hovenring” de gebeurtenissen in en soms ook buiten Eindhoven. Hij doet dat zowel vanuit zijn eigen expertise (onderwijs, sociaal/cultureel domein) als in een vrije rol.